“Fizjoterapia to nie tylko praca z widocznym urazem. Bardzo często do mojego gabinetu trafiają pacjenci z silnym bólem, którego przyczyną jest ukryty, przewlekły stres. Rozpoznanie osobistych stresorów i nauka świadomego rozluźniania to podstawa powrotu do życia bez bólu.”
— mgr Dominik Sędziak, fizjoterapeuta i masażysta
Stres towarzyszy nam każdego dnia. Często kojarzymy go wyłącznie z problemami w pracy, kredytem czy kłótnią z bliskimi. W rzeczywistości jednak pojęcie “stresora” – czyli czynnika wywołującego reakcję stresową organizmu – jest znacznie szersze. Dla naszego układu nerwowego stresorem może być intensywny trening, niewystarczająca ilość snu, a nawet przetworzone jedzenie.
Oto najważniejsze rodzaje stresorów i ich wpływ na nasze ciało.
1. Stresory fizyczne (mechaniczne)
To czynniki bezpośrednio oddziałujące na nasze ciało, prowadzące do przeciążeń i mikrourazów. W tę kategorię wliczamy:
- Długotrwałe przyjmowanie jednej pozycji: Typowym przykładem jest praca biurowa przed komputerem, która prowadzi do tzw. “wdowiego garbu”, napięcia karku oraz bólów lędźwiowych.
- Intensywny trening: Wysiłek fizyczny, choć zdrowy, jest formą obciążenia. Brak odpowiedniej regeneracji zamienia go ze zdrowego bodźca w szkodliwy stresor.
- Urazy i kontuzje: Wypadki, stłuczenia czy naderwania włókien mięśniowych wprowadzają cały organizm w stan alarmu i generują kompensacje, by odciążyć bolesne miejsce.
2. Stresory chemiczne (metaboliczne)
Nasz organizm silnie reaguje na to, co do niego dostarczamy i w jakim środowisku przebywamy. Do stresorów chemicznych zaliczamy:
- Zła dieta: Nadmiar cukru, przetworzona żywność, nadużywanie alkoholu i kofeiny prozapalnie stymulują nasze ciało. Prowadzi to do chronicznych stanów zapalnych, co fizjoterapeuci czują w konsystencji powięzi.
- Niedobór snu: To jeden z najpoważniejszych stresorów. Podwyższa poziom kortyzolu (hormonu stresu), osłabia regenerację tkanek po mikrourazach i zwiększa obiektywne odczuwanie bólu.
- Toksyny i zanieczyszczenia: Na przykład smog czy długotrwałe przebywanie w słabo wentylowanych klimatyzowanych pomieszczeniach.
3. Stresory psychogenne (emocjonalne)
To stres, który najczęściej mamy na myśli. Nasz układ nerwowy autonomiczny (współczulny) mobilizuje ciało do ucieczki lub walki w ułamku sekundy, nawet jeśli zagrożenie pędzi tylko w naszych myślach.
- Presja w pracy: Prowadząca do nieświadomego wstrzymywania oddechu w ciągu dnia oraz zaciskania zębów (bruksizmu).
- Problemy życiowe: Długotrwałe zmartwienia potrafią latami “gromadzić” napięcie w ciele, najczęściej w okolicach karku, żuchwy i przepony.
- Nadmierna stymulacja cyfrowa: Przewijanie mediów społecznościowych bywa potężnym obciążeniem dla układu nerwowego.
Jak stres objawia się w gabinecie fizjoterapeutycznym?
Ciało gromadzi napięcie, tworząc swoistą “zbroję”. Z fizjologicznego punktu widzenia, pod wpływem stresu podnosi się napięcie spoczynkowe mięśni i maleje nawodnienie powięzi. Pacjenci trafiają wtedy na stół z takimi problemami jak:
- Bole napięciowe karku i głowy,
- Płytki oddech (zablokowana, napięta przepona ograniczająca rotację klatki piersiowej),
- Bruksizm (nadmierne zaciskanie zębów podczas snu),
- Bóle w odcinku lędźwiowym wynikające z hipertonii mięśnia biodrowo-lędźwiowego.
Radzenie sobie ze stresorami
Jako fizjoterapeuta widzę ogromną różnicę u pacjentów, którzy łączą fizjoterapię narządu ruchu ze świadomym zarządzaniem stresem. Co pomaga?
- Ruch: Naturalny mechanizm organizmu pozwalający przepalić nadmiar kortyzolu.
- Świadomy oddech: Techniki oddechowe pomagają zhakować układ nerwowy i przełączyć go z trybu “walki/ucieczki” na tryb powolnej “trawienia/regeneracji”.
- Sen i regeneracja: Odpoczynek powinien być dla nas priorytetem, a nie nagrodą zaledwie po wyczerpaniu własnych zasobów.
- Terapia manualna i masaż rozluźniający: Masaż pozwala realnie obniżyć objawy stresu zgromadzone w powięzi, normalizując równowagę współczulno-przywspółczulną układu nerwowego.
Ignorowanie nadmiernej ekspozycji na powyższe stresory kończy się przewlekłymi dolegliwościami bólowymi. Obserwuj swoje ciało z uwagą. Jeżeli czujesz się stale spięty i “usztywniony”, warto pójść krok dalej i wyeliminować ze swojego świata stresory, które nie muszą w nim być.
Zbadaj i rozluźnij swoje ciało podczas profesjonalnego masażu w Bydgoszczy →